N E W S L E T T E R  T K i W

A R T Y K U Ł Y

 

KATEGORIA: prawo gospodarcze

- Kiedy członek zarządu chce złożyć rezygnację – to na czyje ręce powinien ją złożyć? (maj 2016)

- Niedopuszczalny jest wpis do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jednego prokurenta z zastrzeżeniem, że może on działać tylko łącznie z członkiem zarządu (luty 2015)

- Od 2015 roku ułatwienia w zakładaniu spółki jawnej i komandytowej (styczeń 2015)

- Od 2015 roku ułatwienia w zakładaniu spółki jawnej i komandytowej (listopad 2014)

- Duże zmiany w Kodeksie spółek handlowych – projekt założeń Rady Ministrów (czerwiec 2014)

- Nowa ustawa o cenach towarów i usług (czerwiec 2014)

- Większa pomoc państwa dla przedsiębiorców – rząd przyjął projekt założeń nowego Prawa restrukturyzacyjnego (luty 2014)

- Prezes spółki odpowiada za jej długi wobec ZUS-u do czasu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (grudzień 2013)

- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach dot. odpowiedzialności likwidatora za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 kodeksu spółek handlowych (listopad 2013)

–|–

Kiedy członek zarządu chce złożyć rezygnację – to na czyje ręce powinien ją złożyć?

(Maj 2016)

W dniu 31 marca 2016 roku, Sąd Najwyższy podjął uchwałę, którą rozstrzygnął niezmiernie ważne dla praktyki gospodarczej zagadnienie – budzące w ostatnich latach szereg kontrowersji i rozbieżności w orzecznictwie sądów – na czyje ręce członek zarządu powinien złożyć oświadczenie o rezygnacji z pełnionej funkcji, tak aby oświadczenie to mogło zostać uznane za skutecznie złożone.

Tytułem wstępu, należy wskazać, że w obrocie gospodarczym, w ostatnich latach funkcjonowało kilka teorii, dotyczących tego, w jaki sposób i na czyje ręce członek zarządu powinien złożyć oświadczenie o rezygnacji z pełnionej funkcji. Zagadnienie to, było z punktu widzenia praktyki niezmiernie istotne, bowiem oświadczenie woli o rezygnacji jest tzw. czynnością jednostronną, co oznacza, że nie wymaga ona ani akceptacji przez jej adresata ani tym bardziej jej przyjęcia. Oświadczenie o rezygnacji jest złożone z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł się on zapoznać z jego treścią. Aby jednak móc wysnuwać dywagacje, w temacie, czy oświadczenie doszło do adresata, w taki sposób aby mógł się on z nim zapoznać (co w praktyce również jest zagadnieniem niezwykle problematycznym), najpierw należy odpowiedzieć na pytanie: kto jest w ogóle adresatem takiego oświadczenia? Orzecznictwo sądowe i doktryna prawnicza przez wiele lat borykały się z próbą odpowiedzi na to pytanie, z różnym skutkiem. Przepisy Kodeksu spółek handlowych nie wskazują bowiem, kto reprezentuje spółkę, gdy członek zarządu składa oświadczenie o rezygnacji. W praktyce wykształciło się kilka poglądów, z których każdy miał swoich zwolenników i przeciwników:

  1. złożenie rezygnacji na ręce pozostałych członków zarządu albo prokurenta,
  2. złożenie rezygnacji organowi, który zgodnie z treścią umowy spółki jest uprawniony do powoływania zarządu, tj. zgromadzenia wspólników lub rady nadzorczej,
  3. złożenie rezygnacji wspólnikowi spółki,
  4. złożenie rezygnacji pełnomocnikowi powołanemu uchwałą zgromadzenia wspólników.

Funkcjonowanie w obrocie kilku różnych poglądów, dotyczących tak istotnej kwestii, prowadziło w praktyce do kuriozalnych sytuacji, w których członkowie zarządu, chcąc uzyskać pewność co do tego, że zrezygnowali skutecznie z pełnionej funkcji, niejednokrotnie składali takie oświadczenia, zgodnie z treścią wszystkich wskazanych powyżej poglądów. Działanie takie było niejednokrotnie rekomendowane także przez prawników, bowiem to, w jakiej dacie wygasł mandat członka zarządu, może mieć kluczowe znaczenie, w kontekście jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki czy też odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną niezłożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

Wobec powyższego, na wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, w dniu 31 marca 2016 roku, Sąd Najwyższy powziął uchwałę składu 7 sędziów (sygn. akt III CZP 89/15), której teza brzmi: = „Oświadczenie członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji z tej funkcji jest składane – z wyjątkiem przewidzianym w art. 210 § 2 i art. 379 § 2 k.s.h. – spółce reprezentowanej w tym zakresie zgodnie z art. 205 § 2 lub 373 § 2 k.s.h.” Sąd Najwyższy zajął więc stanowisko, że w przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych, oświadczenie o rezygnacji z funkcji w zarządzie dla swej skuteczności wymaga złożenia go na ręce któregokolwiek z pozostałych członków zarządu albo na ręce prokurenta.

Na gruncie powyższej uchwały Sądu Najwyższego, nasuwają się dwa pytania: Co w sytuacji, gdy zarząd jest jednoosobowy, a w spółce nie został powołany prokurent? Co w sytuacji gdy jedyny członek zarządu jest również jedynym wspólnikiem w spółce? Wydaje się, że na te pytania można odpowiedzieć, stosując przez analogię tezę uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2016 roku, w sprawie o sygn. akt III CZP 84/15, w której Sąd Najwyższy orzekł, że nie jest skuteczne złożenie rezygnacji przez jedynego likwidatora na ręce jedynego wspólnika spółki. A zatem należałoby przyjąć, że jedyny członek zarządu (również ten, który jest jednocześnie jedynym wspólnikiem w spółce), może złożyć swoją rezygnację wyłącznie prokurentowi albo pełnomocnikowi powołanemu uchwałą zgromadzenia wspólników.

(Natalia Mika)

–|–

Niedopuszczalny jest wpis do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jednego prokurenta z zastrzeżeniem, że może on działać tylko łącznie z członkiem zarządu

 Luty2015 r.

Powyższy pogląd wyraził Sąd Najwyższy w Uchwale składu 7 sędziów z dnia 30 stycznia 2015 roku, sygn. akt III CZP 34/14.

Uchwała została podjęta w odpowiedzi na pytanie prawne Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego skierowane do składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego. Prezes wniósł o rozstrzygnięcie: „Czy możliwy jest wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, w rubryce Prokurenci, jednego, prokurenta z jednoczesnym zastrzeżeniem, że może on działać tylko łącznie z członkiem zarządu spółki?”

W uzasadnieniu pytania prawnego Prezes Sądu Najwyższego zwrócił uwagę na rozbieżności zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów rejestrowych w kwestii możliwości udzielenia i ujawnienia w rejestrze przedsiębiorców tzw. „prokury niewłaściwej” – czyli dającej prokurentowi prawo do działania wyłączenie z członkiem zarządu. Podjęcie omawianej uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego powinno się przyczynić do ujednolicenia praktyki stosowania prawa.

(Natalia Mika)

ŹRÓDŁO

–|–

Możliwa rejestracja spółek jawnych i komandytowych przez Internet

 Styczeń 2015 r.

Ustawą z dnia 28 listopada 2014 roku o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych ustaw, wprowadzono możliwość rejestracji spółek jawnych oraz komandytowych przez Internet. Analogicznie jak w przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, system teleinformatyczny prowadzony jest przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a spółki rejestruje się przy wykorzystaniu wzorców umów udostępnionych w tym systemie. Nowością jest umożliwienie dokonywania w tym trybie zmian w umowach wszystkich trzech spółek oraz ich rozwiązywania w przypadku wcześniejszego zarejestrowania spółki przez Internet. Potwierdzenie wniosku do Krajowego Rejestru Sądowego może nastąpić za pomocą podpisu potwierdzonego profilem zaufanym Platformy Usług Administracji Publicznej (e-PUAP). Dla przedsiębiorców, którzy skorzystali z trybu wprowadzonego przez ww. ustawę zmniejszono wysokość opłaty od wpisu do 250 zł, a od wniosku o zmianę do 200 zł.

W art. 10 k.s.h. dodano również §4 i §5, zgodnie z którymi przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, może nastąpić przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Oświadczenie woli złożone w powyższy sposób jest równoznaczne z oświadczeniami woli złożonymi w formie pisemnej.

Ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 15 stycznia 2015 roku. Niemniej dopiero z dniem 1 kwietnia 2016 roku zostaną wprowadzone regulacje dotyczące dokonywania zmian w umowach spółek (a także ich rozwiązania) oraz przenoszenia ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki za pomocą wzorca, udostępnianego w systemie teleinformatycznym. Natomiast w przypadku ustanowienia prokury, do dnia 31 marca 2016 roku wykorzystanie wzorca uchwały będzie możliwe jedynie dla podmiotu niewpisanego dotychczas do rejestru i podlega zgłoszeniu do rejestru wraz z pierwszym wnioskiem o wpis.

(Patrycja Bądek)

ŹRÓDŁO

–|–

Od 2015 roku ułatwienia w zakładaniu spółki jawnej i komandytowej

 Listopad 2014 r.

28 listopada 2014 r. Sejm uchwalił Ustawę o zmianie Ustawy Kodeks Spółek Handlowych. Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych tą nowelizacją jest pojawienie się możliwości zawarcia umowy spółki jawnej oraz umowy spółki komandytowej z wykorzystaniem Internetu.

W obecnym stanie prawnym umowę spółki jawnej zawrzeć można było jedynie na piśmie pod rygorem nieważności, natomiast umowa spółki komandytowej musiała być sporządzona przed notariuszem. Możliwość skorzystania z drogi elektronicznej przy zawiązywaniu spółki istniała do tej pory wyłącznie w odniesieniu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Zgodnie z nowowprowadzonymi postanowieniami ustawy zawarcie umowy spółki jawnej i komandytowej przez Internet wymagać będzie wypełnienia formularza umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym i opatrzenia umowy bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.

Dzięki nowej ustawie, przez Internet będzie można nie tylko zawrzeć umowę spółki jawnej i komandytowej, ale też zmienić jej postanowienia oraz rozwiązać spółkę. Zmiany obejmą także obniżenie opłat sądowych od wniosków o wpis do rejestru spółek oraz zmian umowy w tym zakresie, które będą wykonywane i zgłaszane w systemie teleinformatycznym.
Możliwość taka będzie istniała w przypadku spółek, których umowy zawarto z wykorzystaniem systemu. Obniżenia opłat będą dotyczyć opłaty od wniosku o wpis dotyczący spółki zawiązanej przy wykorzystaniu wzorca umowy: od wniosku o pierwszy wpis opłata wyniesie 250 zł, a od wniosku o zmianę wpisu 200 zł.

Powyższe zmiany spotkały się z ciepłym przyjęciem ze strony ekspertów i uznane zostały za kolejny krok w walce z biurokracją i nadmiernie rozwiniętymi procedurami.

(Damian Bugaj)

ŹRÓDŁO

–|–

Duże zmiany w Kodeksie spółek handlowych – projekt założeń Rady Ministrów

Czerwiec 2014 r.

Z dniem 20 maja 2014 r. Rada Ministrów przyjęła projekt założeń zmian w ustawie Kodeks spółek handlowych. Głównym celem przewidywanych zmian jest ułatwienie i uatrakcyjnienie prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki jawnej i komandytowej.

Nowelizacja w zakresie spółki z o.o.:

W sposób szczególny zmiany obejmą zagadnienia związane ze strukturą kapitałową spółki oraz ochroną jej wierzycieli.

Nowelizacja przewiduje zniesienie obowiązku tworzenia przez spółkę z o.o. kapitału zakładowego. W przypadku, gdy wspólnicy podejmą decyzję o jego utworzeniu, minimalna wysokość kapitału zakładowego wyniesie 1 zł (zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami minimalna wysokość kapitału zakładowego wynosi 5.000 zł). Kolejną znaczącą zmianą będzie możliwość ustanowienia udziałów bez oznaczonej wartości. Udziały „beznominałowe” będą funkcjonować w oderwaniu od kapitału zakładowego, a wartość, po której wspólnik obejmie takie udziały, zostanie określona w umowie spółki. Obok modelów spółki opartych o kapitał zakładowy lub kapitał udziałowy bez określenia wartości nominalnej udziałów, dopuszczony będzie także model mieszany (także dla spółek zawiązanych przed dniem wprowadzenia zmian).

Projekt założeń przewiduje także możliwość nabywania przez spółkę do 25 % udziałów własnych, pod warunkiem osiągnięcia przez tą spółkę zysku za poprzedni rok obrotowy.

W zakresie ochrony wierzycieli, nowością ma być tzw. test wypłacalności – wypłata zysku na rzecz wspólników będzie obwarowana obowiązkiem złożenia przez zarząd spółki oświadczenia, że wypłata nie spowoduje utraty przez spółkę zdolności wykonywania jej zobowiązań w kolejnym roku działalności. Obowiązkowe będzie także tworzenie przez spółkę kapitału zapasowego, jako rezerwy na pokrycie przyszłych strat w kwocie 5% sumy zobowiązań spółki, nie mniej jednak niż 50.000 zł.

Zamiany dotyczące spółki jawnej i komandytowej:

Zgodnie z projektem założeń, możliwe będzie dokonanie rejestracji spółki jawnej i komandytowej, zmian w rejestrze jak i rozwiązanie tych spółek z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego.

Projektowane zmiany mają wejść w życie w dwóch terminach:

  • od 1 stycznia 2015 r. w zakresie spółki z o.o. oraz rejestracji spółek jawnych i komandytowych drogą elektroniczną, oraz
  • od 1 stycznia 2016 r. w zakresie zmian, jaki i rozwiązywania spółki z o.o., jawnej i komandytowej za pośrednictwem wzorca dostępnego w systemie teleinformatycznym.

(Anna Borgosz)

ŹRÓDŁO

–|–

Nowa ustawa o cenach towarów i usług

Czerwiec 2014 r.

Dnia 9 maja 2014 roku Sejm przyjął ustawę o informowaniu o cenach towarów i usług. Jako nadrzędny cel przedmiotowej ustawy wskazuje się dostosowanie przepisów ustawowych do panujących na rynku realiów.

Obecna regulacja dotycząca cen nakłada na sprzedawcę szereg obowiązków co do informowania o nich. Między innymi sprzedawca jest zmuszony oznaczać ceną towar przeznaczony do sprzedaży detalicznej oraz uwidaczniać cenę w miejscu sprzedaży towarów i świadczenia usług oraz cenę jednostkową towarów i usług. Nowa ustawa zmierza do rezygnacji z obowiązku oznaczania ceną każdej sztuki towaru czy usługi z osobna, wprowadza jednak zasadę, zgodnie z którą w przypadku rozbieżności lub wątpliwości co do ceny za oferowany towar lub usługę, konsument ma prawo do żądania sprzedaży towaru lub usługi po cenie dla niego najkorzystniejszej.

Ponadto ustawa wprowadza zmiany w zakresie ustalania cen urzędowych i marży handlowych urzędowych.

Podniesiona została również maksymalna wysokość  kar pieniężnych dla przedsiębiorców za niewykonanie obowiązków informacyjnych dotyczących cen (górna granica to 20.000 zł, a w przypadku stwierdzenia przez Inspektorów Inspekcji Handlowej kilkukrotnego niewykonania nałożonych przez nową ustawę obowiązków – 40.000 zł).

Ustawa została już podpisana przez Prezydenta RP i wejdzie w życie w terminie 14 dni od dnia jej ogłoszenia.

(Maciej Księżarczyk)

ŹRÓDŁO

–|–

Większa pomoc państwa dla przedsiębiorców – rząd przyjął projekt założeń nowego Prawa restrukturyzacyjnego

Luty 2014 r.

W dniu 11 lutego 2014 r. Rada Ministrów przyjęła Projekt założeń projektu ustawy – Prawo restrukturyzacyjne przygotowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości w ścisłej współpracy z Ministerstwem Gospodarki. Głównym celem zmian jest zapewnienie przedsiębiorcom w trudnej sytuacji finansowej przeprowadzenia skutecznego postępowania restrukturyzacyjnego, umożliwiającego powrót do normalnej działalności w okresie od kilku lub kilkunastu miesięcy. Przyjęty przez Radę Ministrów projekt zakłada zrównanie kategorii zaspokajania wierzytelności skarbowych z wierzytelnościami prywatnoprawnymi. Projekt przełamuje zasadę uprzywilejowania dochodzenia wierzytelności podatkowych w postępowaniu upadłościowym.

Nowa ustawa Prawo restrukturyzacyjne wprowadzi cztery, zupełnie nowe instytucje restrukturyzacji, oparte częściowo na sprawdzonych praktykach międzynarodowych, dostosowanych do warunków polskiej gospodarki: postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe oraz postępowanie sanacyjne.

Przyszła regulacja przewiduje również utworzenie internetowego Centralnego Rejestru Upadłości, w którym mają się znaleźć m.in. informacje o prowadzonych sprawach upadłościowych oraz wykaz syndyków i biegłych. W rejestrze będą też informacje o wszystkich postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Korzystanie z rejestru ma być bezpłatne.

(Anna Zakrzewska-Skup)

–|–

Prezes spółki odpowiada za jej długi wobec ZUS-u do czasu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki

Grudzień 2013 r.

Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 3 grudnia 2013 roku (sygn. akt I UK 213/13), uznał, że odpowiedzialność Prezesa Zarządu za długi spółki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek, obejmuje czas od dnia powołania na stanowisko Prezesa Zarządu do momentu złożenia przez niego dymisji, odwołania ze stanowiska bądź momentu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnej spółki.

Prezes Zarządu może zostać obarczony odpowiedzialnością, jako dłużnik solidarny, za zaległości spółki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na podstawie decyzji organu o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania powstałe na skutek nieopłacenia składek, w oparciu o przepisy ordynacji podatkowej i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Sąd Najwyższy podkreślił w uzasadnieniu swojego orzeczenia, że ważny jest już moment złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, a nie moment wydania przez sąd upadłościowy postanowienia w przedmiocie ogłoszenia upadłości, nawet jeżeli następnie wydane zostałoby postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego.

(Magdalena Włudarczyk)

–|–

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach dot. odpowiedzialności likwidatora za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 kodeksu spółek handlowych

 Listopad 2013 r.

W dniu 2 października 2013 roku w sprawie o zapłatę na podstawie art. 299 § 1 kodeksu spółek handlowych na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika pozwanego – Mecenasa Grzegorza Tyńca – Sąd Apelacyjny w Katowicach, Wydział V Cywilny (sygn. akt V ACa 323/13) zmienił zaskarżony wyrok Sądu I Instancji – zasądzający od pozwanego (likwidatora spółki) całość żądanej kwoty wraz z kosztami procesu – i oddalił powództwo w całości. Sąd w uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 299 § 2 k.s.h. członek zarządu (odpowiednio likwidator) nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli wierzyciel i tak nie uzyskałby w żadnym stopniu zaspokojenia, nawet wtedy, gdyby złożył wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Sąd Apelacyjny zarzucił, że Sąd I Instancji nie podjął próby odpowiedzi na pytanie, czy gdyby pozwany złożył wniosek o ogłoszenie upadłości po powierzeniu mu funkcji likwidatora spółki to zmieniłoby to w jakikolwiek sposób sytuację spółki a odpowiedzi tej należało wymagać zwłaszcza wobec poczynionego ustalenia, że spółka była niewypłacalna. Sąd II Instancji podkreślił, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez pozwanego po objęciu funkcji likwidatora i tak nie doprowadziłoby do zaspokojenia powoda nawet w minimalnym zakresie, a to wobec stanu majątkowego spółki i spełnienia się w takiej sytuacji przesłanki egzoneracyjnej w postaci braku szkody wierzyciela.

Rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego oznacza, że koncepcja dotycząca możliwości uchylenia się przez członka zarządu (odpowiednio likwidatora) od odpowiedzialności za zobowiązania spółki z uwagi na brak szkody po stronie wierzyciela, który pomimo złożenia przez członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie i przeprowadzenia postępowania upadłościowego i tak nie zostałby zaspokojony w żadnej części z uwagi na brak wystarczającego majątku spółki, jest trafna i skuteczna.

Należy podkreślić, że orzeczenie jest kolejnym, które neguje automatyzm z jakim sądy orzekają w procesach wytaczanych przeciwko członkom zarządu na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. Pozwany może dowodzić, korzystając z wszelkich przewidzianych prawem środków dowodowych, że wierzyciel nie poniósł szkody w takim zakresie, jakim objęte jest żądanie pozwu. Pozwany ma możliwość wykazać, że wysokość szkody wierzyciela, o której mowa w art. 299 § 2 in fine k.s.h., odpowiadająca różnicy w potencjale majątkowym spółki, jaka wystąpiła, a do jakiej nie doszłoby, gdyby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości – jest niższa, względnie żadna.

(Anna Zakrzewska-Skup)